Een baard die niet goed krulde
Sinterklaaskrullen is niet bedacht van het ene op andere moment. Het is gegroeid uit een stoomtram, een pakjesboot en één vraag die maar bleef terugkomen: waarom ziet die baard er niet overal uit zoals hij hoort?
Hoe het allemaal begon
Proloog
Eerst in het vak, daarna maker
Wie vandaag een baardstel van Mark draagt, draagt het werk van iemand die de traditie eerst van de andere kant heeft leren kennen: als maker van programma’s, als machinist op een stoomtram, als Sinterklaas en Piet in de huiskamer. Die volgorde is geen toeval. Het is precies waarom het werk klopt.
Mark Aaij stond twintig jaar zélf in het vak voordat hij er zijn beroep van maakte. Al die jaren had hij een baan in loondienst en was Sinterklaaskrullen bijzaak: in de avonden, de weekenden, en elk najaar drukker dan het vorige. Hij weet hoe een baardstel voelt na drie uur onder een spotlight. Hij weet wat er misgaat als de lijm niet houdt, hoe een camera een verkeerde krul genadeloos uitvergroot, en hoe belangrijk het is dat een kind niet naar de rand van een tule kijkt maar naar een gezicht.
Het programma
Vijfentwintig seizoenen in vijf hoofdstukken en één intermezzo. Kies waar je begint.
Hoofdstuk I
Stoom, spoor en een messing snaveltje
2002 – 2005
In 2002 start Mark het programma Met de stoomtram naar de Pakjesboot: een compleet Sinterklaasprogramma met stoomtrein en Pakjesboot 14. Zeventien jaar lang draait het onder zijn creatieve leiding. Het is de leerschool waarin alles begint: publiek, timing, techniek, en de constante vraag of het beeld wel klopt.
In 2004 komt de eerste ingreep. Mark haalt de knop van een stafkrul en maakt er van messing een snaveltje op. Geen opdracht, geen bestelling; gewoon omdat het zo hoorde te zijn. Het is de eerste keer dat hij iets aan het beeld verandert in plaats van het te accepteren zoals het geleverd werd.
Het vak begon niet met een product. Het begon met een detail dat niet klopte.
Hoofdstuk II
De baard die niet goed krulde
2006 – 2009
In 2006 richt Mark de Hofsint op: een Sint en twee Pieten die huisbezoeken doen. Hij koopt zijn eerste baardstel bij de firma Ugeka. En daar wringt het. De baard is er, maar de krul is niet mooi. Niet fout genoeg om iemand op te laten vallen, maar wel precies fout genoeg om hemzelf niet los te laten.
De zoektocht leidt naar Anneke Dufournie, die de baarden van Bram van der Vlugt krulde. Zij laat zien wat een baard kan zijn als hij goed geonduleerd is. Vanaf dat moment is de standaard gezet.
In 2007 gaat Mark voor de opnames van De Club van Sinterklaas & de Speelgoeddief aan boord van de stoomsleepboot de Hugo: een schip waarvan hij mede-eigenaar is en dat onder zijn leiding volledig is gerestaureerd, tot een nieuwe stoomketel aan toe. In datzelfde jaar ontmoet hij de enige echte Sinterklaas en mag hij diens stafkrul overtrekken. Kort daarna buigt hij zijn eerste Bram-staf.
In 2008 begint het oefenen met onduleren. Eerst alleen op eigen materiaal, keer op keer, tot de krul deed wat hij moest doen. Pas in 2009 gaat het eerste baardstel van een klant onder de onduleertang.
Drie jaar tussen de eerste vraag en de eerste klant. Dat is geen traagheid. Dat is de reden dat het werk nu klopt.
Mark Aaij aan boord van Stoomsleepboot de Hugo bij opnames van De Club van Sinterklaas
Hoofdstuk III
Van huiskamer naar filmset
2010 – 2019
Vanaf 2010 komt het werk letterlijk in beeld. Voor Sinterklaas en het Pakjesmysterie levert Mark een geonduleerd baardstel én een staf. Daarna volgen ze elkaar op: de De Club van Sinterklaas-films, de SRSP-producties, Sint & Diego, Bennie Stout, een Pearle-reclame. Bij de opnames bij de Museumstoomtram staat hij regelmatig zelf op de locomotief als machinist, en tegelijk verzorgt hij het baardstel.
Het is de periode waarin de eis omhoog gaat. Een camera in 4K vergeeft niets: geen tule-rand, geen losse haarpartij, geen krul die de verkeerde kant op valt. Wat op tien meter afstand mooi genoeg is, is voor een lens niet goed genoeg.
Vanaf 2011 is Mark op het Sintposium te vinden, met workshops en met de verzorging van het baardstel van Sinterklaas. In 2019 draait het Pakjesboot-programma voor het laatst, zeventien jaar na de eerste rit.
Vanaf hier is de lens de maatstaf. Wat de camera ziet, moet kloppen.
Twee originelen
De krullen die zijn overgetrokken
Een staf laat zich niet natekenen uit het geheugen. De maatvoering van een krul zit in millimeters. Daarom is er maar één manier om er een te maken die klopt: het origineel in handen krijgen en overtrekken. Dat is bij deze twee stafkrullen gebeurd, met toestemming en aan de bron.
2007
De Bram-krul
Overgetrokken naar het origineel en in datzelfde jaar voor het eerst gebogen. De vorm die generaties Nederlanders voor zich zien als ze aan de staf denken.
2012
De Adrie-krul
Overgetrokken aan boord van de SS Rotterdam, tijdens het Sintposium. In 2014 gevolgd door het originele band, waarvan een stuk is nagemaakt.
Hoofdstuk IV
Van vak naast het werk naar het werk zelf
2020 – 2022
2020 brengt de Sint- en Kerstmarkt in Gorinchem. In 2021 volgt de fotoshoot voor het Boek de Sint, en een shoot met Erik van Muiswinkel voor de nieuwe website. In datzelfde jaar verzorgt Mark de baardstellen van Hans Kesting en Erik van Muiswinkel, en komt Carlo Boszhard privé langs voor een nieuw stel.
Tot dan toe is Sinterklaaskrullen bijzaak. Mark werkt in loondienst en doet het atelierwerk ernaast: 's avonds, in de weekenden, en elk najaar in een tempo dat steeds moeilijker naast een baan past. De vraag groeit harder dan de uren die hij heeft.
In 2022 valt de beslissing. Mark stopt met zijn baan en gaat volledig door met Sinterklaaskrullen: zelfstandig, fulltime, met het atelier als hoofdzaak in plaats van als avondwerk. De eerste workshop buiten de deur vindt datzelfde jaar plaats in Hilversum.
Twintig jaar vakmanschap gingen vooraf aan de eerste dag als beroep. Dat is de volgorde die het verschil maakt.
Sinds 2022 is het atelier geen avondwerk meer, maar het beroep.
Hoofdstuk V
Vakbeurs, Vakles, Vakwinkel
2023 – vandaag
In 2023 komen drie dingen samen. Sint de Vakbeurs gaat van start. De eerste workshops onder de naam Sint de Vakles worden gegeven. En Mark begint met het terughalen van materiaal dat dreigde te verdwijnen: van een stukje origineel kant van Dennis van Schaijk laat hij het korte Bram-kant namaken en opnieuw op de markt brengen. In datzelfde jaar maakt hij een replica van het originele boek van Bram van der Vlugt, met volledige inhoud.
Ook voor het witte doek gaat het door: in 2023 en 2024 verzorgt het atelier de baardstellen voor De Grote Sinterklaasfilm, met Robert ten Brink.
In 2024 opent Sint de Vakwinkel, de eigen winkel van Mark in Trefpunt Heiloo, waar ook de workshops worden gegeven. In 2025 werden er 511 baardstellen in het atelier geonduleerd.
Wat niet meer te koop was, is opnieuw gemaakt. Wat alleen in één paar handen zat, wordt nu doorgegeven.
Kennis die in één paar handen zat, wordt doorgegeven.
Jaar voor jaar
De volledige tijdlijn
Vijfentwintig seizoenen, opgetekend zoals ze zijn gegaan. Kies een draad om te zien hoe één ambacht door de jaren heen groeide.
Stoom, spoor en een messing snaveltje
2002 – 20052002
- MijlpaalStart van Met de stoomtram naar de Pakjesboot: een compleet Sinterklaasprogramma met stoomtrein en Pakjesboot 14. Het draait zeventien jaar onder Marks creatieve leiding.
2003
- Het Pakjesboot-programma loopt door.
2004
- StaffenDe eerste snaveltjes op stafkrullen: de knop eraf en er een messing snaveltje op.
2005
- Het Pakjesboot-programma loopt door.
De baard die niet goed krulde
2006 – 20092006
- MijlpaalStart van de Hofsint: een Sint en twee Pieten die huisbezoeken doen.
- BaardenEerste baardstel gekocht bij de firma Ugeka. De krul bevalt niet.
- BaardenVia Anneke Dufournie, die de baarden van Bram van der Vlugt krulde, ontdekt Mark hoe een baard er wél uit hoort te zien.
2007
- Film & tvOpnames aan boord van stoomsleepboot de Hugo voor De Club van Sinterklaas & de Speelgoeddief. Mark is mede-eigenaar van het schip en restaureerde het volledig, tot een nieuwe stoomketel aan toe.
- OrigineelDe enige echte Sinterklaas ontmoet en zijn stafkrul mogen overtrekken.
- StaffenVoor het eerst een Bram-staf gebogen.
2008
- Film & tvOpnames aan boord van de Hugo voor De Club van Sinterklaas & de Grote Onbekende.
- BaardenBegin met oefenen op onduleren, op eigen materiaal.
2009
- BaardenVoor het eerst onduleren voor klanten.
Van huiskamer naar filmset
2010 – 20192010
- Film & tvSinterklaas en het Pakjesmysterie (SRSP Films): baardstel geonduleerd en staf geleverd.
2011
- Film & tvPearle-reclame: Sinterklaas verzorgd.
- Film & tvSinterklaas en het Raadsel van 5 December (SRSP): verzorging baardstel.
- Film & tvBennie Stout: opnames bij de Museumstoomtram. Mark is zelf machinist van de stoomtrein en figurant aan boord van de stoomboot.
- Film & tvDe Club van Sinterklaas: Vlucht door de Lucht: verzorging baardstel.
- Vak & kennisSintposium Zeist: workshops en verzorging van het baardstel van Sinterklaas.
2012
- Film & tvDe Club van Sinterklaas & het Geheim van de Speelgoeddokter: verzorging baardstel.
- Film & tvSint & Diego en de Magische Bron van Myra: verzorging baardstel.
- OrigineelSintposium aan boord van de SS Rotterdam. Daar mag Mark de originele krul van de staf van Adrie van Oorschot overtrekken.
2013
- Film & tvSinterklaas en de Pepernotenchaos (SRSP): verzorging baardstel.
- Film & tvDe Club van Sinterklaas & de Pietenschool: opnames bij de Museumstoomtram, met Mark als machinist. Baardstel verzorgd.
- Vak & kennisSintposium: verzorging baardstel.
2014
- Film & tvDe Club van Sinterklaas & het Pratende Paard: opnames bij de stoomtram, met Mark als machinist, en verzorging baardstel.
- Film & tvSinterklaas en het Zebrapaard: opnames bij de Museumstoomtram en verzorging baardstel.
- OrigineelHet originele Adrie-band opgespoord. Een stuk ervan is nagemaakt, waardoor het Adrie-kostuum weer op de markt kwam.
2015
- Film & tvDe Club van Sinterklaas & de Verdwenen Schoentjes: verzorging baardstel.
2016
- Film & tvDe Club van Sinterklaas & Geblaf op de Pakjesboot: verzorging baardstel.
2017
- Film & tvDe Club van Sinterklaas & het Gouden Hoefijzer: verzorging baardstel.
2018
- Film & tvDe Club van Sinterklaas: Vlucht door de Lucht: verzorging baardstel.
2019
- Film & tvDe Club van Sinterklaas: Waar is het Grote Boek van Sinterklaas?: verzorging baardstel.
- MijlpaalLaatste seizoen van het Pakjesboot-programma, zeventien jaar na de eerste rit.
Van vak naast het werk naar het werk zelf
2020 – 20222020
- Vak & kennisOp de Sint- en Kerstmarkt in Gorinchem.
2021
- Vak & kennisFotoshoot voor het Boek de Sint.
- Vak & kennisFotoshoot met Erik van Muiswinkel voor de nieuwe website van Sinterklaaskrullen.
- BaardenVerzorging van de baardstellen van Hans Kesting en Erik van Muiswinkel.
- BaardenCarlo Boszhard komt privé langs voor een nieuw baardstel.
2022
- MijlpaalTot dit jaar werkt Mark in loondienst en is Sinterklaaskrullen bijzaak: avonden, weekenden en een steeds voller najaar.
- MijlpaalMark stopt met zijn baan en maakt van Sinterklaaskrullen zijn fulltime beroep.
- Vak & kennisEerste workshop buiten de deur, in Hilversum.
Vakbeurs, Vakles, Vakwinkel
2023 – vandaag2023
- Vak & kennisEerste editie van Sint de Vakbeurs.
- Vak & kennisStart van de workshops onder de naam Sint de Vakles.
- OrigineelVan een stukje origineel kant van Dennis van Schaijk laat Mark het korte Bram-kant namaken en brengt het opnieuw op de markt.
- OrigineelReplica van het originele boek van Bram van der Vlugt, met volledige inhoud.
- Film & tvDe Grote Sinterklaasfilm: verzorging van het baardstel van Robert ten Brink.
2024
- Vak & kennisSint de Vakwinkel opent, naast Sint de Vakbeurs en Sint de Vakles.
- Film & tvDe Grote Sinterklaasfilm: verzorging baardstel.
2025
- Vak & kennisSint de Vakbeurs, Sint de Vakles en Sint de Vakwinkel gaan door.
- Baarden511 baardstellen geonduleerd in het atelier.
Wordt vervolgd
Vandaag
Ieder product is ontstaan uit de ervaring en kennis van Mark
Elk jaar in deze tijdlijn is een jaar waarin iets is uitgeprobeerd, soms misging, opnieuw is gedaan en ervaring opleverde. Daar profiteer jij van als je een baardstel van Mark draagt: niet de tijd van vandaag, maar vijfentwintig seizoenen vakmanschap.