Het begon bij een baard die niet goed krulde
Sinterklaaskrullen is niet bedacht van het ene op andere moment. Het is gegroeid uit een stoomtram, een pakjesboot en één vraag die maar bleef terugkomen: waarom ziet die baard er niet overal uit zoals hij hoort?
Proloog
Wie vandaag een baardstel bij Mark in het atelier in Heiloo laat onduleren, krijgt het werk terug van iemand die de traditie eerst van de andere kant heeft leren kennen: als maker van programma’s, als machinist op een stoomtram, als Sinterklaas en Piet in de huiskamer. Die volgorde is geen toeval. Het is precies waarom het werk klopt.
Mark Aaij stond twintig jaar zélf in het vak voordat hij er zijn beroep van maakte. Al die jaren had hij een baan in loondienst en was Sinterklaaskrullen bijzaak. In de avonden, weekenden, elk najaar drukker dan het vorige. Hij weet hoe een baardstel voelt na drie uur onder een spotlight. Hij weet wat er misgaat als de lijm niet houdt, hoe een camera een verkeerde krul genadeloos uitvergroot, en hoe belangrijk het is dat een kind niet naar de rand van een tule kijkt maar naar een gezicht.
Stoom, spoor en een messing snaveltje
2002 - 2005
In 2002 start Mark het programma Met de stoomtram naar de Pakjesboot: een compleet Sinterklaasprogramma met stoomtrein en Pakjesboot 14. Zeventien jaar lang draait het onder zijn creatieve leiding. Het is de leerschool waarin alles begint — publiek, timing, techniek, en de constante vraag of het beeld wel klopt.
In 2004 komt de eerste ingreep. Mark haalt de knop van een stafkrul en maakt er van messing een snaveltje op. Geen opdracht, geen bestelling; gewoon omdat het zo hoorde te zijn. Het is de eerste keer dat hij iets aan het beeld verandert in plaats van het te accepteren zoals het geleverd werd.
Het vak begon niet met een product. Het begon met een detail dat niet klopte.
De baard die niet goed krulde
2006 - 2009
In 2006 richt Mark de Hofsint op: een Sint en twee Pieten die huisbezoeken doen. Hij koopt zijn eerste baardstel bij de firma Ugeka. En daar wringt het. De baard is er, maar de krul is niet mooi. Niet fout genoeg om iemand op te laten vallen, maar wel precies fout genoeg om hemzelf niet los te laten.
De zoektocht leidt naar Anneke Dufournie, die de baarden van Bram van der Vlugt krulde. Zij laat zien wat een baard kan zijn als hij goed geonduleerd is. Vanaf dat moment is de standaard gezet.
In 2007 gaat Mark voor de opnames van De Club van Sinterklaas & de Speelgoeddief aan boord van de stoomsleepboot de Hugo. Een schip waarvan hij mede-eigenaar is en dat onder zijn leiding volledig is gerestaureerd, tot een nieuwe stoomketel aan toe. In datzelfde jaar ontmoet hij de enige echte Sinterklaas en mag hij diens stafkrul overtrekken. Kort daarna buigt hij zijn eerste Bram-staf.
In 2008 begint het oefenen met onduleren. Eerst alleen op eigen materiaal, keer op keer, tot de krul deed wat hij moest doen. Pas in 2009 gaat het eerste baardstel van een klant onder de onduleertang.
Drie jaar tussen de eerste vraag en de eerste klant. Dat is geen traagheid. Dat is de reden dat het werk nu klopt.
Van huiskamer naar filmset
2010 - 2019
Vanaf 2010 komt het werk in beeld, echt letterlijk in beeld. Voor Sinterklaas en het Pakjesmysterie levert Mark een geonduleerd baardstel én een staf. Daarna volgen ze elkaar op: De Club van Sinterklaas-films, de SRSP-producties, Sint & Diego, Bennie Stout, een Pearle-reclame. Bij de opnames bij de Museumstoomtram staat hij regelmatig zelf op de locomotief als machinist en tegelijk verzorgt hij het baardstel.
Het is de periode waarin de eis omhoog gaat. Een camera in 4K vergeeft niets: geen tule-rand, geen losse haarpartij, geen krul die de verkeerde kant op valt. Wat op tien meter afstand mooi genoeg is, is voor een lens niet goed genoeg.
Vanaf 2011 is Mark op het Sintposium te vinden met workshops en met de verzorging van het baardstel van Sinterklaas. In 2012, aan boord van de SS Rotterdam, mag hij de originele krul van de staf van Adrie van Oorschot overtrekken. Twee jaar later spoort hij het originele Adrie-band op, laat er een stuk van namaken en brengt het Adrie-kostuum daarmee terug op de markt.
In 2019 draait het Pakjesboot-programma voor het laatst, zeventien jaar na de eerste rit.
Het vak begon niet met een product. Het begon met een detail dat niet klopte.
Twee originelen
De krullen die zijn over getrokken
Een staf laat zich niet natekenen uit het geheugen. De maatvoering van een krul zit in millimeters. Daarom is er maar één manier om er een te maken die klopt: het origineel in handen krijgen en overtrekken. Dat is bij deze twee stafkrullen gebeurd: met toestemming, aan de bron.
De Bram - krul
Overgetrokken naar het origineel en in datzelfde jaar voor het eerst gebogen. De vorm die generaties Nederlanders voor zich zien als ze aan de staf denken.
De Adrie - krul
Overgetrokken aan boord van de SS Rotterdam, tijdens het Sintposium. Later gevolgd door het originele band, waarvan een stuk is nagemaakt.
Van vak naast het werk, naar het werk zelf
2020 -2022
2020 brengt de Sint- en Kerstmarkt in Gorinchem. In 2021 volgt de fotoshoot voor het Boek de Sint, en een shoot met Erik van Muiswinkel voor de nieuwe website. In datzelfde jaar verzorgt Mark de baardstellen van Hans Kesting en Erik van Muiswinkel, en komt Carlo Boszhard privé langs voor een nieuw stel.
Tot dan toe is Sinterklaaskrullen bijzaak. Mark werkt in loondienst en doet het atelierwerk ernaast: 's avonds, in de weekenden, en elk najaar in een tempo dat steeds moeilijker naast een baan past. De vraag groeit harder dan de uren die hij heeft.
In 2022 valt de beslissing. Mark stopt met zijn baan en gaat volledig door met Sinterklaaskrullen — zelfstandig, fulltime, met het atelier als hoofdzaak in plaats van als avondwerk. De eerste workshop buiten de deur vindt datzelfde jaar plaats in Hilversum
Twintig jaar vakmanschap gingen vooraf aan de eerste dag als beroep. Dat is de volgorde die het verschil maakt.
Vakbeurs, Vakles, Vakwinkel
2023 - 2025
In 2023 komen drie dingen samen. Sint de Vakbeurs gaat van start. De eerste workshops onder de naam Sint de Vakles worden gegeven. En Mark begint met het terughalen van materiaal dat dreigde te verdwijnen: van een stukje origineel kant van Dennis van Schaijk laat Mark het korte Bram-kant namaken en opnieuw op de markt brengen. In datzelfde jaar maakt hij een replica van het originele boek van Bram van der Vlugt, met volledige inhoud.
Ook voor het witte doek gaat het door: in 2023 en 2024 verzorgt het atelier de baardstellen voor De Grote Sinterklaasfilm, met Robert ten Brink.
In 2024 komt de Vakwinkel erbij: een beurs, workshoplocatie en winkel onder één noemer. In 2025 werden er 511 baardstellen in het atelier geonduleerd.
Wat niet meer te koop was, is opnieuw gemaakt. Wat alleen in één paar handen zat, wordt nu doorgegeven.
Ieder product is ontstaan uit ervaring en kennis van Mark
Elk jaar in deze tijdlijn is een jaar waarin iets is uitgeprobeerd, soms misgegaan, opnieuw gedaan en ervaring opgebouwd. Dat is waar jij nu van profiteert als jij een baardstel laat onduleren of een nieuw stel laat aanmeten: niet de tijd van vandaag, maar de tijd van 25 jaar vakmanschap